Bago naging industriyal na bayan at pangunahing daungan ang Mariveles, isa muna itong maliit at halos nakahiwalay na pamayanang napalilibutan ng kabundukan at dagat.
Bago binuksan ang Zigzag Road noong 1939, limitado ang paglalakbay sa lupa papasok at palabas ng bayan. Ang pangunahing ugnayan ng mga taga-Mariveles sa ibang lugar ay sa pamamagitan ng mga bangka at iba pang sasakyang pandagat. Pangingisda at pagsasaka, lalo na ang pagtatanim ng palay, ang karaniwang ikinabubuhay ng mga mamamayan.
Dahil limitado ang pagpasok ng mga bagong naninirahan, nanatiling magkakalapit at magkakaugnay ang mga unang pamilya ng bayan. Sila ang bumuo sa pundasyon ng lumang pamayanan ng Mariveles.
Tandaan Ang mga pamilyang ito ay nakatira sa sentro bayan Ng Mariveles at Cabcaben Bago Ang 1941
Kabilang sa mga apelyidong nakatala sa sanggunian ang:
Advincula, Avila, Arguelles, Cruz, Balbuena, Bordeus, Baldonado, Aguilar, Jacobes, Febres, Ibanez, Morales, Mangalindan, Cataroja, Catahan, Feria, Soriano, Salting, Gubian, Casuayan, Martinez, Rosales, Manzano, Villaruel, Villaranda, Catahan, Puzalana, Canoy, Castillo, Cardino, del Rosario, dela Cruz, Caños, dela Rosa, del Monte, Diones, Alejo, Atienza, de Leon, Dumdum, Salinas, Enriquez, Evangelista, de Guzman, Lilioc, Santiago, Reyes, delos Reyes, Samson, Lamayma, Llamas, Geralde, Sarreal, Lara, Rubia, Jalos, Gabay, Garcia, Gonzales, Espiritu, Nojadera, Balan, de Mesa, Romero, Echevaria, Zalavaria, Palma, Peñaloza, Veles o Velez, Mares, Versoza, Concepcion, Posadas, Ocampo, Campo, Rodriguez, Lisanin, Petalan, Yraola, Mandocdoc, Maglaya, Octavio, Pacquing, Mendoza, Topacio, Isidro, Itoses, Fulguera, Aquino, Raguine, Roy, Calimbas, Miaco, Macatual, Mere, Paro, Viray, Sanchez, Diaz, Monroe, Baluyot, Corpus, Cortez, Zoilan, Quiñones, Ignacio, Escalada, Pangilinan, Oliveria, Pacia, Flores at Sabolboro.
Ang mga orihinal na taga-Cabcaben na nakatala noong 1912 ay ang mga pamilyang Ramilo, Valderueda, Tanjoco, de los Reyes, José, Obdin, Nuñez, Calimbas, Angeles, Herrera, at Castillo.
Mahalagang tandaan na maaaring magkakaiba ang baybay ng ilan sa mga apelyido sa kasalukuyang gamit. Maaari ring may mga pamilyang matagal nang nanirahan sa Mariveles ngunit hindi naisama sa lumang tala. Ang listahang ito ay dapat ituring na panimulang dokumento para sa mas malawak na pananaliksik, hindi bilang ganap at pinal na talaan. Kung Wala Ang Apelyido nyo. Magbigay Ng Katibayan tulad Ng Birth Certificate Ng inyong mga ninuno na sila ay lehitimong taal na Taga Mariveles. Makikita Ang mga ito sa FamilySearch.com
Ang original na tala na ito ay inipon, sinalikaik at isinulat ni Ricardo Catahan Mula sa kanyang librong Kasaysayan Ng Mariveles.
Nang “Mamatay” ang Bayan
Dumating ang pinakamadilim na yugto ng Mariveles noong Abril 9, 1942.
Sa pagbagsak ng Bataan at pagsisimula ng Death March, napilitang lisanin ng mga pamilya ang kanilang bayan. Ang dating tahimik na pamayanan ay nawalan ng mga residente. Sa paglalarawan ng orihinal na tala, tila “namatay” ang Mariveles kasabay ng Death March.
Sa loob ng mahigit tatlong taon, nanirahan ang mga lumikas na Mariveleño sa iba’t ibang pamayanang kumupkop sa kanila habang nagpapatuloy ang digmaan.
Ang Pagbabalik noong 1945
Noong Pebrero 15, 1945, napalaya ng mga puwersang Amerikano ang Mariveles. Unti-unting nagsibalik ang mga dating residente sakay ng anumang sasakyang maaari nilang gamitin.
Hindi lamang ito simpleng pagbabalik sa isang lugar. Pagbabalik ito sa kanilang tahanan, alaala at pagkakakilanlan.
Nasira man ng digmaan ang maraming tahanan at kabuhayan, hindi nito tuluyang nawasak ang diwa ng mga taga-Mariveles. Sama-sama nilang muling itinayo ang kanilang mga bahay at binuhay ang pamayanan.
Nakatulong sa muling pagbangon ng bayan ang pagdating mula New Guinea ng 3rd Ocean Towage and Lighterage Pool. Nagbigay ito ng trabaho sa mga residenteng dumaranas ng gutom at matinding kahirapan pagkatapos ng digmaan.
Napuno ang Mariveles Harbor ng mga tugboat at barge. Lumawak ang mga oportunidad para sa mga mangingisda, negosyante, seaman, deckhand, mekaniko, machinist, welder, electrician at rigger. Marami sa mga kabataang lalaki ang nagtrabaho sa mga sasakyang pandagat na naghahatid ng mga kagamitang kailangan ng mga puwersang Amerikano sa iba’t ibang bahagi ng Pacific.
Dahil sa pangangailangan para sa mga manggagawa, dumating din ang mga tao mula sa mga kalapit na bayan at lalawigan. Mula sa isang pamayanang halos naglaho sa panahon ng digmaan, muling lumaki at nabuhay ang populasyon ng Mariveles.
Bahagi Ba Kayo ng Kuwentong Ito?
Kabilang ba ang apelyido ng inyong pamilya sa lumang talaan?
May mga kuwento ba kayong minana mula sa inyong mga lolo, lola o ninuno tungkol sa Mariveles bago, habang o pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig?
Inaanyayahan kayo ng Mariveles Historical Society na ibahagi ang:
Buong pangalan at palayaw ng inyong mga ninuno
Lugar o dating sitio kung saan sila nanirahan
Hanapbuhay, tungkulin o naging ambag nila sa pamayanan
Mga kuwento tungkol sa paglikas noong 1942 at pagbabalik noong 1945
Lumang larawan ng pamilya, tahanan, paaralan, simbahan, lansangan o kabuhayan
Mga liham, sertipiko, mapa at iba pang makasaysayang dokumento
Pakilagyan ng pangalan, tinatayang petsa, lugar at maikling paliwanag ang bawat larawang ibabahagi. Huwag ding kalimutang tukuyin kung sino ang nagmamay-ari ng orihinal na larawan upang maitala nang maayos ang pinagmulan nito.
Hindi lamang ito listahan ng mga apelyido. Kasaysayan ito ng mga pamilyang nagtatag, nagligtas at muling bumuhay sa Mariveles.
Kung isa kayo sa kanilang mga inapo, panahon nang marinig ang kuwento ng inyong pamilya. Ibahagi ang inyong kasaysayan at mga lumang larawan sa Mariveles Historical Society. Sama-sama nating buuin ang mas kumpleto at makataong kasaysayan ng ating bayan.
Paalala: Ang baybay ng ilang apelyido ay pansamantalang ibinatay sa lumang sipi. Ito ay kinolekta Ng Historyador na si Ricardo Catahan. Malugod naming tatanggapin ang mga pagwawasto na may kalakip na dokumento o mapatutunayang sanggunian.
0 Comments