Mga Talaan ng Pagmamay-ari ng Lupa at Isang Mahalagang Sulyap sa Sinaunang Pamayanan ng Mariveles
MARIVELES HISTORICAL SOCIETY
Isang mahalagang dokumentong inilathala sa Official Gazette noong 1912 ang nagbibigay sa atin ng malinaw na larawan ng Cabcaben bilang bahagi ng bayan ng Mariveles, Bataan mahigit isang siglo na ang nakalilipas.
Sa pahina 1168 ng naturang publikasyon, nakatala ang ilang kaso sa Court of Land Registration, Province of Bataan, na may kaugnayan sa pagpapatala at pagpapatibay ng titulo ng mga lupang matatagpuan sa barrio ng Cabcaben, Municipality of Mariveles.
Ang mga dokumentong ito ay hindi lamang simpleng rekord ng lupa. Mahalaga ang mga ito sa kasaysayan sapagkat ipinakikita nila kung paano nabuo ang pamayanan, kung sinu-sino ang mga naninirahan at nagmamay-ari ng lupa, kung ano ang mga pangalan ng mga lansangan, at kung paano pinangangasiwaan ng pamahalaang bayan ng Mariveles ang mga lupain nito noong unang bahagi ng panahon ng mga Amerikano.
Ang Cabcaben Townsite Reservation
Paulit-ulit na binabanggit sa dokumento ang Cabcaben Townsite Reservation. Ipinakikita nito na noong 1911 hanggang 1912, ang Cabcaben ay mayroon nang organisadong townsite kung saan isinasagawa ang pormal na pagsusukat at pagpapatala ng mga lote.
Sa isang aplikasyon, isang lupang may bahay na yari sa pinaghalong materyales ang inilalarawang matatagpuan sa Cabcaben Townsite Reservation. Nakasaad din ang mga karatig na ari-arian at lansangan na nagsilbing mga hangganan ng lote.
Kabilang sa mga pangalang makikita sa mga rekord ang:
Gabriel Ramilo
Pascuala Valderueda
Eugenio Tanjoco
Felix de los Reyes
Victoria José
Pablo Obdin
Prudencio Nuñez
Crispulo Calimbas
Ines Angeles
Jacinta Herrera
Guadalupe Nuñez
Pilar Calimbas
Benjamin Castillo
Josefa Castillo
Ang mga pangalang ito ay mahalagang sanggunian para sa pag-aaral ng mga sinaunang pamilya at residente ng Cabcaben at Mariveles.
Mga Lumang Lansangan ng Cabcaben
Partikular na mahalaga ang pagkakabanggit sa dalawang pangalan ng lansangan:
Calle Real
Sa isang lupang ipinapatala, nakasaad na ang isang bahagi ng hangganan nito ay nasa Calle Real.
Ang katawagang Calle Real ay karaniwang ginagamit noong panahon ng Espanyol para sa pangunahing lansangan ng isang pueblo o pamayanan. Ang pagkakaroon nito sa Cabcaben ay nagpapahiwatig na mayroon nang malinaw na sistema ng mga lansangan at mga loteng pantahanan sa lugar.
Calle Dolores
Sa isa pang aplikasyon, binanggit naman bilang hangganan ang Calle Dolores.
Mahalaga ang ganitong mga pangalan dahil makatutulong ang mga ito sa muling pagbubuo ng lumang mapa ng Cabcaben. Sa pamamagitan ng paghahambing ng mga lumang titulo, cadastral survey at kasalukuyang mapa, maaaring matukoy kung saan eksaktong matatagpuan ngayon ang mga dating lansangang ito.
Mga Bahay at Ari-arian
Hindi lamang lupa ang inilalarawan sa mga aplikasyon.
Sa isang kaso, binanggit ang isang bahay na yari sa mixed materials, samantalang sa isa naman ay inilalarawan ang isang house of strong materials.
Mahalaga ito sa pag-aaral ng arkitektura at antas ng pamumuhay sa Cabcaben noong panahong iyon. Ipinakikita nitong may mga permanenteng tahanan at organisadong mga lote na sa Cabcaben bago pa man ang malawakang pagbabago sa Mariveles noong ika-20 siglo.
Ang Municipality of Mariveles Bilang May-ari ng Lupa
Isa sa pinakamahalagang bahagi ng dokumento ay isang aplikasyon ng mismong:
Municipality of Mariveles, through its Presidente
para sa pagpapatala ng titulo ng limang parsela ng lupa sa barrio ng Cabcaben, Municipality of Mariveles, Province of Bataan.
Malaking bagay ang rekord na ito sa lokal na kasaysayan.
Patunay ito na noong 1912, ang pamahalaang bayan ng Mariveles ay aktibong kumikilos upang pormal na maitala at mapagtibay ang pagmamay-ari nito sa mga pampublikong lupain sa Cabcaben.
Kasama sa mga binigyan ng opisyal na abiso kaugnay ng kasong ito ang:
Attorney-General of the Philippine Islands,
Director of Lands,
Director of Public Works,
Director of Forestry,
Municipal Council of Mariveles,
at maging ang Parish Priest of Mariveles.
Ipinakikita nito kung gaano kasistematikong isinasagawa ang land registration noong panahong iyon.
Ang Pamahalaang Bayan ng Mariveles noong 1912
Kapansin-pansin din ang paggamit ng katawagang Municipal Council of Mariveles at Presidente ng munisipalidad.
Noong panahong Amerikano, ang pinuno ng isang munisipalidad ay karaniwang tinatawag na Municipal President, bago naging mas karaniwan ang katawagang Municipal Mayor.
Dahil dito, maaaring makatulong ang dokumentong ito sa mas malalim na pananaliksik hinggil sa mga unang opisyal ng Mariveles at sa pamamahala ng bayan noong unang dekada ng ika-20 siglo.
Petsa ng mga Survey
Ang ilan sa mga lupang nakatala ay sinukat noong May 25, 1911.
Ang mga aplikasyon naman ay pinatawag para dinggin sa Municipality of Balanga, Province of Bataan, noong July 11, 1912, alas-8:30 ng umaga.
Ang mga dokumento ay nilagdaan noong:
June 12, 1912
ni Hon. Pedro Concepción, Associate Judge of the Court of Land Registration.
Ang Assistant and Acting Clerk of the Court na nakapangalan sa dokumento ay si:
Enrique Altavás
Ang mga detalyeng ito ay mahalaga sapagkat nagbibigay sila ng eksaktong petsa sa proseso ng pagsasaayos at pagpapatala ng mga lupa sa Cabcaben.
Bakit Mahalaga ang Dokumentong Ito sa Kasaysayan ng Mariveles?
Para sa Mariveles Historical Society, ang rekord na ito ay mahalaga dahil pinatutunayan nito ang ilang mahahalagang bagay tungkol sa ating bayan noong 1912:
Una, malinaw na kinikilala ang Cabcaben bilang barrio ng Municipality of Mariveles, Province of Bataan.
Ikalawa, mayroon nang isang organisadong Cabcaben Townsite Reservation na nahahati sa mga pribado at pampublikong lote.
Ikatlo, naitala ang mga pangalan ng ilan sa mga pamilyang naninirahan at nagmamay-ari ng lupa sa Cabcaben mahigit isang daang taon na ang nakalilipas.
Ikaapat, makikita ang mga pangalan ng mga lumang lansangan gaya ng Calle Real at Calle Dolores, na maaaring maging susi sa rekonstruksiyon ng lumang Cabcaben.
Ikalima, ipinakikita ng aplikasyon ng Municipality of Mariveles para sa limang parsela ng lupa na may aktibong papel ang lokal na pamahalaan sa pamamahala at pagpapatala ng mga pampublikong lupain.
Isang Dokumento, Maraming Kuwento
Sa unang tingin, maaaring ordinaryong legal notice lamang ang pahinang ito ng Official Gazette.
Ngunit para sa isang historyador, genealogist, o isang Marivelenyong naghahanap ng kanyang pinagmulan, napakaraming kuwentong maaaring mabuo mula rito.
Narito ang mga pangalan ng ating mga ninuno.
Narito ang mga lumang lansangan.
Narito ang mga hangganan ng kanilang mga tahanan.
At higit sa lahat, narito ang isang malinaw na dokumentaryong larawan ng Cabcaben at Mariveles noong 1911 hanggang 1912.
Sa bawat lumang dokumentong ating natutuklasan, unti-unti nating nabubuo ang mas malinaw at mas tumpak na kasaysayan ng ating bayan.
Hindi lamang natin inaalala ang nakaraan. Inililigtas natin ito para sa susunod na henerasyon.
MARIVELES HISTORICAL SOCIETY
Preserving the People, Places, Documents and Stories of Mariveles, Bataan.
0 Comments