Isang Dokumentadong Kasaysayan ng Lupa, Depensa, at Pagbabago ng Mariveles
MARIVELES HISTORICAL SOCIETY
Ang kasaysayan ng Mariveles Military Reservation ay isa sa pinakamahalaga at pinakamasalimuot na bahagi ng kasaysayan ng Mariveles. Hindi lamang ito kuwento ng presensiyang militar ng Estados Unidos sa Pilipinas. Kaugnay rin nito ang kasaysayan ng pampublikong lupa, pribadong pagmamay-ari, cadastral surveys, military defense, industrialization, at ang matagal na usapin ng pagmamay-ari at paggamit ng lupa sa Mariveles at ilang karatig na bahagi ng Bataan.
Dahil sensitibo ang usapin ng lupa, mahalagang paghiwalayin ang tatlong bagay: ang nakasaad sa opisyal na dokumento, ang interpretasyon sa dokumentong iyon, at ang mga kuwentong o alegasyong lumitaw sa paglipas ng panahon.
Ang sumusunod na kasaysayan ay batay hangga't maaari sa mga batas, presidential proclamations, Supreme Court decisions, diplomatic records, at iba pang opisyal na sanggunian.
Ang Estratehikong Kahalagahan ng Mariveles
Matagal nang mahalaga ang lokasyon ng Mariveles dahil nakaharap ito sa pasukan ng Manila Bay. Sa panahon ng pamamahalang Amerikano, naging bahagi ang lugar ng mas malawak na sistemang pandepensa sa bungad ng look, kasama ang Corregidor at iba pang mga isla at coastal positions.
Ang isang mahalagang opisyal na dokumento ay ang U.S. War Department General Order No. 56 na may petsang March 25, 1904. Inilathala nito ang kautusan ng Pangulo ng Estados Unidos noong March 14, 1904 na nag-ayos sa mga military reservation na unang ginawa sa ilalim ng Executive Order of April 11, 1902. Sa hilagang bahagi ng pasukan ng Manila Bay, tinukoy nito ang Mariveles Reservation at isinama ang mga pampublikong lupain sa loob ng partikular na metes and bounds na nagsisimula sa bukana ng Mariveles River at sumusunod sa serye ng mga monumentong may markang "U.S." at sa baybayin.
Mahalaga ang eksaktong salita ng dokumento. Ang tinukoy ay public lands within the prescribed boundaries. Samakatuwid, hindi sapat na sabihing awtomatikong kinumpiska ang lahat ng pribadong lupa sa buong bayan ng Mariveles. Ang legal na katayuan ng bawat lupain ay nakadepende sa klasipikasyon nito, umiiral na private rights, titulo, grant, survey, at iba pang legal na dokumento.
Ito ang isang mahalagang pagkakaiba na kailangang panatilihin sa pagsulat ng kasaysayan.
Mula sa Unang Reservation Patungo sa Mas Malaking Military Reservation
Nagkaroon pa ng mga pagbabago sa military land arrangements matapos ang mga unang kautusan noong unang bahagi ng 1900s.
Sa isang kasong dininig ng Korte Suprema noong 1989, malinaw na tinukoy ang isang Executive Order ng Pangulo ng Estados Unidos na may petsang December 16, 1924, na naglagay ng malaking bahagi ng lupa sa Bataan sa loob ng tinatawag na U.S. Military Reservation at kalaunang isinama sa Proclamation No. 10 ni Governor-General Leonard Wood noong February 16, 1925.
Sa isang opisyal na U.S.-Philippine document na nasa Supreme Court E-Library, ang reservation na nauugnay sa Executive Order No. 4112 ay inilarawang may lawak na humigit-kumulang 44,500 hectares.
Dahil nagkaroon ng iba't ibang proclamations, exclusions, releases, at pagbabago sa boundaries sa mga sumunod na dekada, mas maingat na ituring ang 44,500 hectares bilang isang sukat na kaugnay ng isang partikular na yugto ng reservation. Hindi dapat ipalagay na iisang eksaktong sukat lamang ang umiral mula simula hanggang wakas.
Ito rin ang dahilan kung bakit ang madalas na binabanggit na 45,000 hectares ay kailangang lagyan ng konteksto, sa halip na ipakita bilang isang hindi nagbabagong sukat ng Mariveles Military Reservation sa buong kasaysayan nito.
Ano ang Nangyari sa mga Taong Nakatira sa Loob ng Reservation?
Dito nagiging mas komplikado ang kasaysayan.
Ang pagiging bahagi ng isang military reservation ay may malaking epekto sa kakayahan ng isang tao na magkaroon ng registrable title sa lupang pampubliko. Sa ilalim ng public land laws, hindi basta maaaring maging pribadong pag-aari ang lupang nakalaan sa isang pampublikong gamit gaya ng military reservation.
Ngunit hindi rin nangangahulugan na walang anumang karapatan ang lahat ng taong naroon bago ginawa ang reservation. Sa jurisprudence, kinikilala ang posibilidad ng pre-existing private rights, kung mapatutunayan ang mga iyon sa ilalim ng batas. Ipinaliwanag din ng Korte Suprema na ang isang taong naghahabol ng pribadong karapatan sa pampublikong lupain ay kailangang magpakita ng wastong legal na batayan para sa naturang karapatan.
Samakatuwid, ang pagiging matagal nang residente, magsasaka, o aktuwal na gumagamit ng lupa ay isang mahalagang historical fact, ngunit hindi ito awtomatikong kapareho ng pagkakaroon ng legal o registered ownership.
Sa kabilang banda, ang kawalan ng Torrens title ay hindi rin sapat na patunay na walang dating naninirahan, gumagamit, o naghahabol ng karapatan sa lupa.
Ito ang mahalagang pagkakaibang kailangang isaalang-alang kapag pinag-aaralan ang karanasan ng mga sinaunang pamilya ng Mariveles.
Isang Mahahalagang Kaso Mula sa Orion, Bataan
Isang magandang halimbawa ng komplikasyong ito ang Director of Lands v. Court of Appeals, na pinagpasiyahan ng Korte Suprema noong November 20, 1989.
Ang kaso ay tungkol sa Lot No. 1736 ng Orion Cadastre, isang lupang may lawak na 233.6883 hectares sa Barrio Kapok, Orion. Ayon sa records ng kaso, may nag-angking nagkaroon ng possession sa lupa mula pa noong 1913. Gayunman, tinanggihan noon ang isang lease application dahil natukoy na kabilang ang lupa sa U.S. Military Reservation sa ilalim ng 1924 executive order at Proclamation No. 10 ng 1925.
Binanggit din ng Korte Suprema na ang partikular na lupang iyon ay itinuring na bumalik sa public domain noong 1953 matapos itong ma-exclude sa U.S.-Philippine Military Bases Agreement.
Napakahalaga ng naging paliwanag ng Korte Suprema. Habang bahagi ng military reservation ang lupa, ang panahon ng possession ay hindi maaaring basta gamitin upang gawing pribadong pagmamay-ari ang lupain. Sa partikular na kasong iyon, sinabi ng Korte na mula 1925 hanggang 1953, walang haba ng possession na maaaring magpahinog sa naturang possession tungo sa private ownership dahil nakareserba ang lupa para sa military purposes.
Ipinapakita nito na ang kasaysayan ng Mariveles Military Reservation ay hindi lamang usapin ng kung sino ang unang tumira sa isang lupain. Kasama rito ang land classification, cadastral proceedings, government reservations, public land laws, at ang eksaktong petsa kung kailan naging legally alienable and disposable ang isang partikular na lupa.
Ang 1947 Philippine-American Military Bases Agreement
Pagkatapos makamit ng Pilipinas ang kalayaan, hindi agad nagtapos ang paggamit ng Estados Unidos sa ilang military facilities sa bansa.
Noong March 14, 1947, nilagdaan ng Republika ng Pilipinas at Estados Unidos ang Military Bases Agreement. Binigyan nito ang Estados Unidos ng karapatang gamitin ang mga base na nakalista sa kasunduan. Ang orihinal na termino ng agreement ay 99 years.
Kabilang sa mga pasilidad at lupang kaugnay ng arrangement ang Mariveles Military Reservation sa Bataan.
Gayunman, mahalagang tandaan na hindi lahat ng lupang dating sakop ng mas malawak na American-era reservation ay kinakailangang nanatiling bahagi ng U.S. bases arrangement sa lahat ng panahon. Tulad ng ipinakita ng kaso sa Orion, may mga lupang na-exclude at nagkaroon ng ibang legal status sa mga sumunod na taon.
Ano Talaga ang Bohlen-Serrano Agreement ng 1959?
Isa ito sa pinakamahalagang kailangang itama mula sa ilang lokal na salaysay tungkol sa Mariveles Military Reservation.
Noong August 14, 1959, nakipagpulong si Philippine Foreign Affairs Secretary Felixberto M. Serrano kay U.S. Ambassador Charles E. Bohlen. Lumagda sila sa isang Memorandum of Agreement tungkol sa base lands relinquishments and acquisitions at sa ilang kaugnay na dokumento. Ayon mismo sa U.S. diplomatic records, ang mga dokumentong ito ay itinuring na mga interim agreements na maaari pang mapalitan ng mas pormal na government-to-government agreements.
Samakatuwid, hindi tama na sabihing ang August 14, 1959 memorandum mismo ang pormal na nagbawas sa 99-year term ng Military Bases Agreement patungong 25 years.
Noong August 21, 1959, sa hiwalay na talakayan, iminungkahi ni Serrano na bawasan mula 99 years patungong 25 years ang duration ng Military Bases Agreement. Ang proposal na ito ay bahagi pa lamang ng negotiations.
Ang pormal na pagbabago ay dumating noong 1966 sa Ramos-Rusk Agreement, kung saan ginawang 25 years mula 1966 ang natitirang termino ng Military Bases Agreement, kaya itinakdang magtapos ito noong 1991.
Ito ay isang mahalagang historical correction.
1967: Ang Pagbawi sa Proclamation No. 10
Isang malaking pagbabago ang naganap noong June 10, 1967, nang lagdaan ni Pangulong Ferdinand E. Marcos ang Proclamation No. 210-B.
Tahasan nitong binawi ang Proclamation No. 10 ng February 16, 1925 na nagtatag ng military reservation sa Bataan. Ngunit hindi ibig sabihin nito na ang buong dating reservation ay awtomatikong naging maaaring ipamigay, bilhin, o tituluhan.
Ang proclamation ay nagsabing tanging mga bahagi na duly classified alienable and disposable o hindi nakalaan para sa ibang public o quasi-public purpose ang maaaring buksan sa disposition sa ilalim ng Public Land Act.
Iniatas din ang pamamahala sa Director of Lands. Ang mga lugar na hindi pa classified bilang alienable and disposable ay nanatili sa ilalim ng Bureau of Forestry.
May isang mahalagang exception. Ang humigit-kumulang 556.57 hectares na pansamantalang ginagamit ng National Shipyard and Steel Corporation o NASSCO ay tahasang inalis sa operation ng proclamation at kailangang hiwalay na i-survey at i-delineate.
Mahalaga ang provision na ito dahil ipinapakita nitong ang dating military reservation ay hindi simpleng hinati at ipinamahagi. Nagkaroon ng iba't ibang klasipikasyon at gamit ang magkakaibang bahagi nito.
Mula Military Reservation Patungo sa Industrial Zone
Dalawang taon lamang pagkatapos ng Proclamation No. 210-B, nagsimula ang isa pang mahalagang yugto sa kasaysayan ng Mariveles.
Noong June 21, 1969, ipinasa ang Republic Act No. 5490, na ginawang principal port of entry ang Mariveles at nagtatag ng isang Foreign Trade Zone. Layunin ng batas na gamitin ang lugar para sa international trade, industrialization, employment, at economic development.
Noong November 29, 1969, inilabas ang Proclamation No. 629 na nagreserba ng mga pampublikong lupa sa Mariveles para sa Foreign Trade Zone.
Dalawang pangunahing parcel ang inilalarawan sa proclamation. Ang Parcel I ay humigit-kumulang 125.42 hectares, samantalang ang Parcel II ay humigit-kumulang 556.57 hectares. Pinahintulutan ding ipagpatuloy ng NASSCO Bataan National Shipyard ang paggamit sa mga lugar na okupado ng umiiral nitong industrial facilities at offices.
Dito makikita ang unti-unting pagbabago ng gamit ng malaking bahagi ng Mariveles. Mula sa isang lugar na matagal na nakaugnay sa coastal defense at military reservation, nagsimula itong maging sentro ng state-directed industrial development.
Ang Paglikha ng Export Processing Zone Authority
Noong November 20, 1972, nilagdaan ang Presidential Decree No. 66, na lumikha sa Export Processing Zone Authority o EPZA at nirebisa ang sistemang itinatag sa ilalim ng Republic Act No. 5490.
Inilipat sa bagong authority ang pamamahala at pagpapaunlad sa mga lugar na inilaan para sa export processing zone, kabilang ang mga lupaing nauna nang inilaan para sa Foreign Trade Zone sa Mariveles.
Kapansin-pansin din na kinilala mismo ng batas ang pangangailangan ng relocation at housing para sa ilang residente sa mga lugar na maaapektuhan ng industrial development, kabilang ang mga komunidad sa Barrio NASSCO at Barrio Camaya.
Ipinapakita nito na ang pagbabago ng Mariveles mula military reservation tungo sa industrial center ay hindi lamang usapin ng economic policy. May direktang epekto rin ito sa mga pamayanan, tirahan, at paggamit ng lupa.
Hindi Simpleng Kuwento ng "Pag-agaw ng Lupa"
May bahagi ng lokal na salaysay na ibinigay sa Mariveles Historical Society na nagsasabing nagkaroon ng malawakang land grabbing sa dating military reservation, kabilang ang paggamit umano ng political influence, "desk surveys," private security o goons, mortgages sa mga bangko, at pagkuha ng malalaking lupain ng mga makapangyarihang tao.
Mahalagang maitala na umiiral ang ganitong salaysay bilang bahagi ng lokal na memorya o secondary historical account.
Ngunit sa isang objective historical article, hindi sapat na ulitin ito bilang katotohanan kung wala pang primary documents na nagpapatunay sa bawat claim.
Sa kasalukuyang pananaliksik, wala akong nakitang sapat na accessible primary source online na makapagpapatunay sa malawak na alegasyon na may humigit-kumulang 4,500 hectares na sistematikong inagaw at ginamit bilang pinagmulan ng "dirty political money," gaya ng sinasabi sa source text.
Hindi rin sapat ang kasalukuyang online evidence upang patunayan ang mga akusasyon tungkol sa paggamit ng goons, violence, fraudulent surveys, o mortgages kaugnay ng partikular na mga indibidwal.
Ang mga ito ay maaaring maging mahalagang paksa ng pananaliksik, ngunit nangangailangan ng hiwalay na ebidensiya mula sa Registry of Deeds, Land Registration Authority, Bureau of Lands records, cadastral maps, court cases, deeds of conveyance, mortgage records, DENR land classification maps, at iba pang archival sources.
Ang Tatlong Pangalan sa Orihinal na Dokumento
Binanggit sa source material ang mga pangalang:
Alfredo Sta. Rita
Ernesto R. Mamieta
Hilario V. Albania
Kasama rito ang sinasabing tax declarations, title numbers, Lot No. 563-P, at mga lupang may lawak na humigit-kumulang 42 hanggang 43 hectares bawat isa.
Sa ngayon, hindi ko natagpuan sa publicly accessible official online records ang sapat na primary documentation upang independiyenteng kumpirmahin ang eksaktong title numbers, tax declarations, at circumstances ng pagkakaloob ng mga lupang ito.
Samakatuwid, hindi sila dapat tawaging land grabbers o ilarawan bilang ilegal na nakakuha ng lupa nang walang karagdagang dokumentasyon.
Para sa seryosong historical research, ang susunod na hakbang ay hanapin ang mismong original certificates of title, homestead applications, cadastral plans, survey records, at corresponding Bureau of Lands files.
Ano ang Talagang Mapatutunayan?
Sa mga opisyal na dokumentong kasalukuyang makukuha, malinaw na mapatutunayan ang isang mas kumplikado ngunit mas makabuluhang kuwento.
Ang Mariveles ay naging bahagi ng isang malawak na American military defense system sa bungad ng Manila Bay noong unang bahagi ng ika-20 siglo. Ang mga pampublikong lupa sa loob ng tinukoy na boundaries ay inilaan para sa military purposes.
Noong 1924 at 1925, higit pang naging pormal ang malawak na military reservation sa Bataan sa ilalim ng American colonial administration.
Pagkatapos ng Philippine independence, nagpatuloy ang ilang U.S. military rights sa ilalim ng 1947 Military Bases Agreement, na orihinal na may 99-year term.
Noong 1950s at 1960s, nagsimula ang proseso ng renegotiation, relinquishment, exclusion, at pagbabago ng status ng ilang military lands. Hindi iisang petsa o kasunduan lamang ang nagbalik sa lahat ng lupain.
Noong 1967, pormal na binawi ang Proclamation No. 10, ngunit tanging mga lupaing legal nang classified bilang alienable and disposable o hindi nakalaan sa ibang public purpose ang maaaring buksan sa disposition.
Mula 1969 hanggang 1970s, malaking bahagi ng Mariveles ang muling inilaan para sa port, foreign trade, shipbuilding, housing, at industrial development.
Ang Mas Malaking Kuwento ng Mariveles
Kung titingnan sa loob ng mahigit isang siglo, ang lupa ng Mariveles ay dumaan sa magkakasunod na yugto:
mula sa mga tradisyunal na pamayanan at agricultural lands,
patungo sa American military reservation,
patungo sa Philippine government administration,
patungo sa shipyard at industrial development,
at kalaunan sa export processing at freeport economy.
Sa bawat yugto ay nagbago ang legal na kahulugan ng lupa, kung sino ang maaaring gumamit nito, kung sino ang maaaring magpatitulo, at kung para saan ito maaaring gamitin.
Ito ang dahilan kung bakit maraming kasalukuyang usapin sa lupa sa Mariveles ang hindi maaaring maunawaan sa pamamagitan lamang ng isang lumang titulo, isang tax declaration, o isang kuwento ng pamilya.
Kailangang tingnan ang buong chain of legal and historical events.
Isang Mahalagang Prinsipyo sa Pagsulat ng Kasaysayan
Ang layunin ng Mariveles Historical Society ay hindi ang patunayan ang isang nauna nang konklusyon.
Ang tungkulin natin ay hanapin kung ano ang kayang patunayan ng mga dokumento.
Kung may ebidensiya ng injustice, dapat itong ilahad.
Kung may ebidensiya ng legal na paglipat ng lupa, dapat din itong kilalanin.
Kung hindi pa sapat ang ebidensiya, dapat nating sabihin nang malinaw:
Hindi pa natin alam.
Ang ganitong pag-iingat ay hindi pagpapahina sa kasaysayan. Ito mismo ang nagpapalakas sa kredibilidad nito.
Panawagan sa mga Pamilya ng Mariveles
Marami pa ring bahagi ng kasaysayan ng Mariveles Military Reservation ang naghihintay ng mas malalim na pananaliksik.
Maaaring nasa mga tahanan pa ng matatandang pamilya ng Mariveles ang mga dokumentong hindi pa nakikita ng mga historyador: lumang titulo, tax declarations, deeds of sale, homestead applications, cadastral plans, survey maps, resibo ng buwis, liham, larawan, at testimonya ng mga ninuno.
Kung ang inyong pamilya ay may lupang dating sakop o pinaniniwalaang sakop ng Mariveles Military Reservation, hinihikayat namin kayong ibahagi ang inyong mga dokumento at kuwento sa Mariveles Historical Society.
Hindi upang agad patunayan na tama o mali ang isang panig.
Kundi upang mabuo natin, dokumento bawat dokumento, mapa bawat mapa, at kuwento bawat kuwento, ang tunay na kasaysayan ng lupa ng Mariveles.
Pangwakas
Ang Mariveles Military Reservation ay hindi simpleng kuwento ng "lupang kinuha ng mga Amerikano," at hindi rin simpleng kuwento ng "government land."
Ito ay kasaysayan ng military strategy, colonial administration, sovereignty, public land law, private claims, cadastral surveys, industrialization, at mga pamayanang naapektuhan ng pagbabago ng gamit ng lupa.
At marahil dito natin makikita ang pinakamahalagang aral.
Upang maunawaan kung sino tayo ngayon bilang mga Mariveleño, kailangan nating malaman hindi lamang kung sino ang nakatira sa lupa, kundi kung paano nagbago ang lupa, ang batas, at ang kapangyarihang namamahala rito sa paglipas ng panahon.
MARIVELES HISTORICAL SOCIETY
Kasaysayang nakabatay sa dokumento. Alaala na pinangangalagaan. Katotohanang patuloy na hinahanap.
0 Comments