 |
To Vice. Gov. & Mrs. Efren B. Pascual, A simple remembrance from the Mariveles Institute's 16th Commencement Exercises April 25,1968 - taken during the Entrance March. From the Maniveles Institute Directress Miss Elisa G. Llamas |
Isang salaysay ng edukasyon, kabayanihan, at pagkakaibigang tumawid sa panahon
Bago dumating ang malalaking industriya at bago tuluyang nagbago ang anyo ng Mariveles, may isang tahanang nagbukas ng pinto para sa mga kabataang nangangarap makapag-aral.
Dito nagsimula ang Llamas Memorial Institute, ang una at pinakamatandang mataas na paaralan sa Mariveles, Bataan.
Itinatag ito noong 1951 bilang Mariveles High School. Nagsimula ang mga klase sa tahanan ng nagtatag nitong si Elisa “Tia Elisa” Llamas, isang babaeng naniniwalang hindi dapat maging hadlang ang kahirapan sa edukasyon.
Paaralang Itinayo sa Malasakit
Maraming pamilya noon sa Mariveles ang walang sapat na salapi para sa matrikula. Ngunit sa halip na tanggihan ang kanilang mga anak, tumatanggap si Tia Elisa ng manok, biik, itlog, at iba pang produktong bukid bilang pambayad.
Hindi pera ang pinakamahalaga sa kanya. Ang mahalaga ay may pagkakataong makapag-aral ang mga anak ng mahihirap na pamilya.
Mabagal ang paglago ng paaralan at limitado ang mga kagamitan nito. Gayunman, hindi sumuko si Tia Elisa. Nanatili siyang matatag sa paniniwalang may karapatan sa edukasyon ang bawat batang Marivelenyo.
Pagsapit ng kalagitnaan ng dekada 1980, lumaki ang bilang ng mga mag-aaral sa mahigit 1,000. Ang dating munting paaralan sa loob ng isang tahanan ay naging isa sa pinakamahalagang institusyong pang-edukasyon sa bayan.
Pagpupugay kay Congressman Antonio G. Llamas
Kalaunan, pinalitan ang pangalan ng paaralan at ginawang Llamas Memorial Institute bilang parangal sa kapatid ni Tia Elisa na si Honorable Antonio G. Llamas, isang kongresista ng Bataan noong panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.
Napatay si Congressman Llamas ng mga Hapones sa panahon ng Battle of Manila noong Pebrero 1945. Sa pagdadala ng kanyang pangalan, naging buhay na alaala ang paaralan ng isang lingkod-bayang naging bahagi ng masakit na kasaysayan ng Bataan at ng buong bansa.
Nang hindi na kayang pamahalaan ni Tia Elisa ang paaralan dahil sa kanyang kalagayan, ipinagkatiwala niya ang mga responsibilidad sa kanyang pamangkin na si Nenita Llamas Sesbreño, anak ni Congressman Antonio Llamas.
Matapos pumanaw si Tia Elisa noong 1985, naging punong-guro si Mrs. Luningning Yraola Pidong, anak ng wartime mayor ng Mariveles na si Silvestre Yraola.
Ang Ugnayan sa mga Beterano ng 4th U.S. Marines
Noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, nagkaroon ng pagkakaibigan sina Mayor Silvestre Yraola at U.S. Marine Sergeant Ted Williams. Nakaligtas si Williams sa pagbagsak ng Bataan at sa malupit na Bataan Death March.
Pagsapit ng unang bahagi ng dekada 1980, bumalik sa Pilipinas si Williams kasama ang ilan pang beterano ng 4th U.S. Marines. Kabilang sa kanila si retired Captain Louis E. Duncan, na naroon sa Corregidor nang bumagsak ang isla sa kamay ng mga Hapones noong Mayo 6, 1942.
Sa kanilang pagbisita, nalaman nilang walang paaralan sa Corregidor at walang sapat na pagkakataong makapag-aral ang mga batang naninirahan doon. Pagbalik nila sa Estados Unidos, humingi sila ng suporta mula sa kanilang kapwa beterano.
Sa loob ng humigit-kumulang 20 taon, sinuportahan ng mga beterano ng 4th Marines ang Corregidor School.
Para sa kanila, isa itong paraan ng pasasalamat sa mga Pilipinong tumulong sa mga sundalo at bilanggo noong digmaan. Sa kabila ng panganib, may mga Pilipinong palihim na nagdala ng pagkain at mahahalagang pangangailangan. Ang iba naman ay nagbigay ng tulong at lakas ng loob sa mga bihag.
Hindi iyon nakalimutan ng mga Marino.
Mula Corregidor Patungong Mariveles
Nang magsara ang Corregidor School noong 2002, naghanap ang mga natitirang beterano, sa pangunguna ni Sergeant Williams, ng isa pang paaralang maaari nilang suportahan.
Humingi sila ng tulong kay Ricardo “Ric” Catahan, isang katutubong Marivelenyo, dating sundalo ng Philippine Army, at nakatakas mula sa Bataan Death March. Naging pangulo rin siya ng Corregidorians, U.S.A., Inc.
Sa tulong ni Catahan, mabilis na nabuo ang ugnayan sa pagitan ng mga beterano at ng Llamas Memorial Institute.
Dahil tumatanda at unti-unti nang kumakaunti ang mga beterano ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, nagpasiya silang mag-iwan ng isang permanenteng pamana. Nais nilang lumikha ng proyektong mapakikinabangan hindi lamang ng mga mag-aaral noong panahong iyon, kundi pati ng mga susunod pang henerasyon ng mga Marivelenyo.
The 4th U.S. Marine Center of Knowledge
Noong unang bahagi ng 2006, natapos ang mga plano para sa pagtatayo ng isang dalawang palapag na gusali sa loob ng Llamas Memorial Institute.
Inilaan ang ikalawang palapag bilang bagong aklatan ng paaralan, habang ginawang dalawang magkahiwalay na silid-aralan ang unang palapag.
Noong Hulyo 8, 2006, pormal na pinasinayaan ang gusali bilang The 4th U.S. Marine Center of Knowledge.
Higit ito sa isang gusaling yari sa semento. Isa itong sagisag ng pagkakaibigan, pasasalamat, at pag-alala. Sa lugar na minsang naging saksi sa digmaan at pagdurusa, isang sentro ng kaalaman ang itinayo para sa kinabukasan ng kabataan.
Isang Buhay na Pamana ng Mariveles
Ang Llamas Memorial Institute ay hindi lamang isang paaralan. Taglay nito ang magkakaugnay na kuwento ng mga taong naglingkod, nagsakripisyo, at naniwala sa kapangyarihan ng edukasyon.
Nananatili rito ang malasakit ni Tia Elisa Llamas, na nagbukas ng kanyang tahanan at tumanggap ng mga produktong bukid upang makapag-aral ang mga anak ng mahihirap na pamilya.
Inaalala rin dito si Congressman Antonio G. Llamas, na nasawi sa Battle of Manila; si Mayor Silvestre Yraola, na namuno sa Mariveles sa panahon ng digmaan; si Ricardo Catahan, na tumulong pagdugtungin ang mga beterano at ang paaralan; at ang mga miyembro ng 4th U.S. Marines na ginawang tulay ang kanilang alaala ng digmaan tungo sa isang pamana ng kaalaman.
Layunin ng mga beterano na makapagtatag ng patuloy na suportang pinansyal para sa mga aklat, kagamitan, school supplies, pagkukumpuni, at mga scholarship para sa mga karapat-dapat na mag-aaral.
Maaaring unti-unti nang nawala ang henerasyon ng mga beteranong nagpasimula ng suportang ito, ngunit nananatiling buhay ang kanilang alaala sa bawat aklat na binabasa, sa bawat silid-aralang pinupuno, at sa bawat kabataang nabibigyan ng pagkakataong mangarap.
Mula sa munting tahanan ni Tia Elisa noong 1951 hanggang sa pagtatayo ng 4th U.S. Marine Center of Knowledge noong 2006, pinatutunayan ng Llamas Memorial Institute na ang pinakamagandang paraan ng paggalang sa nakaraan ay ang paglikha ng mas maliwanag na kinabukasan.
Ang Llamas Memorial Institute ay isang mahalagang bahagi ng kasaysayan ng Mariveles. Isa itong buhay na monumento ng edukasyon, kabayanihan, malasakit, at hindi malilimutang pagkakaibigan.
Inihanda para sa Mariveles Historical Society, tagapag-ingat ng kasaysayan at alaala ng ating bayan.
0 Comments