ANG BUNDOK NG MARIVELES SA OBRA NI FERNANDO AMORSOLO
Isinulat ni Pocholo De Leon Gonzales
The VoiceMaster of the Philippines
Isang Anak at Tagapagsalaysay ng Mariveles
 |
Mount Mariveles (1,388 m-4,554ft)
Philippines (Bataan)
In View of Bataan at sunset, from Manilla Bay, oil on canvas, 1952, Fernando C. Amorsolo Art Foundation,. |
Great Day! Mabuhay!
Bago pa nagkaroon ng matataas na gusali sa paligid ng Manila Bay, bago pa napuno ng mga ilaw at sasakyan ang Kamaynilaan, mayroon nang isang dambuhalang tanawin na tahimik na nagbabantay sa bunganga ng look.
Ito ang Bundok Mariveles.
Noong 1952, ginawang walang kamatayan ng dakilang pintor na si Fernando Cueto Amorsolo ang tanawing ito sa kaniyang obrang oil on canvas na pinamagatang “View of Bataan at Sunset, from Manila Bay.”
Sa obra, makikita ang kabundukan ng Bataan na nakatindig sa kabila ng Manila Bay habang nilalamon ng ginintuang liwanag ang papalubog na araw. Hindi lamang bundok ang ipininta ni Amorsolo. Ipininta niya ang isang likas na moog, isang tahimik na saksi sa kasaysayan, at isang lupain na matagal nang nakatanaw sa pagdating at pag-alis ng mga barko, mananakop, mangangalakal, sundalo, at karaniwang mamamayan.
Bilang isang tunay na anak ng Mariveles, iba ang dating sa akin ng obrang ito.
Hindi lamang ito magandang tanawin. Para sa akin, isa itong larawan ng tahanan. Isa itong paalala na bago pa man nakilala ang Mariveles bilang sentro ng industriya, daungan, freeport, at mahalagang bahagi ng kasaysayan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, naroon na ang aming bundok. Tahimik, matatag, at tila walang katapusang nakabantay sa Manila Bay.
Ang Bundok na Nakatanaw sa Kasaysayan
Ang Mount Mariveles ay isang napakalaking dormant stratovolcano na matatagpuan sa timog na bahagi ng Bataan Peninsula. Umaabot ito sa humigit-kumulang 1,388 metro o 4,554 talampakan mula sa antas ng dagat, kaya itinuturing itong pinakamataas na bahagi ng lalawigan ng Bataan.
Bahagi ito ng mas malawak na hanay ng Kabundukan ng Zambales. Kasama ng Mount Natib, ang bulubunduking ito ang bumubuo sa malaking bahagi ng lupain ng Bataan.
Ngunit hindi lamang ito isang tuktok. Ang Mount Mariveles ay isang malawak na volcanic complex na may summit caldera na tinatayang apat na kilometro ang lawak. Nakapaligid dito ang ilang mahahalagang taluktok, kabilang ang Mount Pantingan, Mount Bataan, Tarak Ridge, at Mount Vintana. Sa hilagang dalisdis nito matatagpuan ang Mount Samat, samantalang nasa silangang bahagi naman ang Mount Limay.
Bagama’t walang naitalang makasaysayang pagsabog ng Mount Mariveles sa panahon ng nakasulat na kasaysayan, nagpapakita ang mga pag-aaral na nagkaroon ito ng aktibidad libu-libong taon na ang nakalipas. Mayroon ding mga bukal na mainit sa loob ng volcanic complex, kabilang ang Tiis, Saysain, at Pucot, na nagpapaalala na buhay pa rin sa ilalim ng lupa ang sinaunang puwersang humubog sa Bataan.
Ngunit higit pa sa heolohiya ang kahalagahan ng bundok.
Mula sa panahon ng sinaunang Camaya, sa pagdating ng mga Kastila, sa paglalayag ng mga galyon, hanggang sa mga labanang naganap sa Bataan at Corregidor, naroon ang Bundok Mariveles. Nakita nito ang pagdaan ng mga barkong patungo sa Maynila. Nakita nito ang pagtatayo ng mga himpilan, lazareto, tanggulan, at pamayanan. Nasaksihan din nito ang pagdurusa at katapangan ng mga Pilipino noong panahon ng digmaan.
Kung nakapagsasalita lamang ang bundok, napakarami nitong maikukuwento.
Ang Mariveles na Nakikita Mula sa Maynila
Kapag pinagmamasdan ang Manila Bay mula sa Kamaynilaan, ang kabundukan ng Bataan ang nagbibigay ng maringal na likuran sa tanyag na paglubog ng araw. Nasa kanlurang bahagi ito ng look, kaya kapag dapithapon, ang araw ay unti-unting lumulubog sa likuran o paligid ng kabundukan.
Ito ang tanawing nahuli ni Amorsolo noong 1952.
Sa kaniyang mga kamay, ang liwanag ay hindi lamang kulay. Nagkaroon ito ng damdamin. Ang dapithapon ay naging alaala. Ang anino ng bundok ay naging simbolo ng katatagan. Ang tubig ng Manila Bay ay naging salamin ng isang bayang dumaan sa digmaan at muling nagsisikap bumangon.
Mahalagang tandaan na pitong taon pa lamang ang lumipas mula nang matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig nang malikha ang obrang ito. Wasak pa noon ang malaking bahagi ng Maynila. Ang Bataan naman ay nanatiling buhay sa pambansang alaala bilang lupain ng kabayanihan, sakripisyo, at paglaban.
Kaya para sa akin, ang larawang ito ay maaaring tingnan hindi lamang bilang isang payapang tanawin. Maaari rin itong basahin bilang larawan ng pagbangon.
Sa kabila ng karimlan ng digmaan, muling sumikat at lumubog ang araw. Nanatili ang bundok. Nanatili ang Bataan. Nanatili ang sambayanang Pilipino.
Fernando Amorsolo, Ang Pintor ng Liwanag ng Pilipinas
May isang mahalagang pagwawasto sa orihinal na sanggunian. Si Fernando Cueto Amorsolo ay isinilang noong Mayo 30, 1892, hindi 1882. Pumanaw siya noong Abril 24, 1972, sa edad na 79.
Isa siya sa pinakamahalagang pintor sa kasaysayan ng sining sa Pilipinas. Nakilala siya bilang mahusay na portraitist at pintor ng mga tanawin at karaniwang buhay sa kanayunan. Ngunit higit sa lahat, kinilala siya dahil sa kaniyang pambihirang paggamit ng liwanag.
Hindi basta nagpipinta ng araw si Amorsolo. Para bang kaya niyang hulihin ang mismong init nito.
Sa kaniyang mga obra, ang liwanag ay dumaraan sa mga puno, sumasayaw sa palayan, tumatama sa balat ng mga magsasaka, at nagbibigay-buhay sa mga mukha ng karaniwang Pilipino. Dahil dito, tinawag siyang “Painter of Philippine Sunlight.”
Nag-aral siya sa University of the Philippines School of Fine Arts at nahubog sa ilalim ng impluwensiya ng kaniyang kamag-anak at mentor na si Fabian de la Rosa. Kalaunan, nakapag-aral din siya sa Madrid, kung saan lalo niyang pinag-aralan ang kulay, komposisyon, at liwanag ng mga dakilang pintor sa Europa.
Pagbalik niya sa Pilipinas, hindi niya basta ginaya ang sining ng Kanluran. Ginamit niya ang kaniyang natutuhan upang ipakita ang sariling mukha ng Pilipinas.
Mula sa mga dalagang Pilipina at magsasaka hanggang sa mga bukirin, ilog, baryo, at makasaysayang pangyayari, ipininta niya ang Pilipinas sa paraang madaling makilala at mahalin ng mga Pilipino.
Naglingkod din siyang direktor ng UP School of Fine Arts mula 1938 hanggang 1952. Kapansin-pansin na ang obrang “View of Bataan at Sunset, from Manila Bay” ay nilikha rin noong 1952, ang huling taon ng kaniyang panunungkulan bilang direktor.
Noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, pansamantalang nawala ang karaniwang liwanag at saya sa kaniyang mga obra. Ipininta niya ang pagkawasak ng Maynila, ang paglikas ng mga mamamayan, ang nagliliyab na mga gusali, at ang pagdurusa ng mga Pilipino. Pinatunayan nitong hindi lamang siya pintor ng magagandang tanawin. Isa rin siyang tahimik na tagapagtala ng kasaysayan.
Pagkatapos ng digmaan, bumalik ang liwanag sa kaniyang mga likha, ngunit hindi na ito inosenteng liwanag. Liwanag na itong nakaligtas sa dilim.
Isang Obra, Isang Bundok, Isang Bayan
Mahigit sampung libong painting, drawing, sketch, at pag-aaral ang pinaniniwalaang nalikha ni Amorsolo sa kaniyang buong buhay. Noong 1972, kinilala siya bilang kauna-unahang Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas para sa Pagpipinta.
Ngunit para sa aming mga taga-Mariveles, may natatanging kahulugan ang pagpili niyang ipinta ang kabundukan ng Bataan.
Sa pamamagitan ng kaniyang obra, ang Bundok Mariveles ay hindi na lamang bahagi ng heograpiya. Naging bahagi rin ito ng pambansang sining at alaala.
Ang bundok na minsang tinanaw ng mga sinaunang taga-Camaya, ng mga mandaragat, mga Kastila, mga Katipunero, mga sundalong Pilipino at Amerikano, at ng libu-libong taong tumawid sa Manila Bay ay tinanaw din ng pinakadakilang pintor ng liwanag sa Pilipinas.
At sa isang dapithapon noong 1952, pinili ni Fernando Amorsolo na gawin itong walang kamatayan.
Bilang isang anak ng Barangay San Carlos, ang dating Pasak na bahagi noon ng mas malawak na Camaya, ipinagmamalaki kong ang bundok na ito ay bahagi ng aming pagkakakilanlan. Hindi lamang ito bundok na makikita mula sa Maynila. Ito ang aming tahanan, kasaysayan, bantay, at buhay na monumento.
Sa bawat paglubog ng araw sa Manila Bay, maaaring magbago ang kulay ng langit. Maaaring magbago ang anyo ng mga bayan at lungsod. Maaaring lumipas ang mga henerasyon.
Ngunit mananatiling nakatindig ang Bundok Mariveles.
Tahimik, marangal, at matatag.
Isang sinaunang bantay ng Manila Bay.
Isang saksi sa kasaysayan ng Pilipinas.
At isang walang kamatayang bahagi ng liwanag ni Fernando Amorsolo.
Sanggunian: Ang paglalarawan sa obra ay batay sa View of Bataan at Sunset, from Manila Bay, oil on canvas, 1952, na iniuugnay sa koleksiyon o talaan ng Fernando C. Amorsolo Art Foundation. Ang talambuhay ni Amorsolo ay sinangguni at itinama batay sa kinikilalang tala tungkol sa unang National Artist ng Pilipinas. Orihinal na artikulo
0 Comments